Radio Galaksija
Radio Galaksija je popularno naučni internet portal koji promoviše nauku i naučni metod, naučno obrazovanje, naučnu pismenost, filozofsku pismenost, kritičko mišljenje, kao i osvešćivanje javnosti o štetnosti pseudonauke, antinauke i loše nauke. Teme kojima se bavi su iz oblasti astronomije, fizike, biologije i srodnih nauka i tehnologije, ali i iz istorije i filozofije nauke. Uređuje ga i vodi Dušan Pavlović.
Епизоде
Radio Galaksija #207: Zemlja iz Svemira (dr Edoardo Carlesi) [10-03-2026]
U ovoj epizodi bavimo se pitanjem kako danas iz Svemira posmatramo Zemlju — ne samo kao lepu plavu planetu na fotografijama, već kao složen fizički, ekološki i društveni sistem koji se meri, prati i modeluje pomoću satelitskih podataka. Umesto priče o "slikama iz orbite", razgovor vodimo kroz ideju Earth Observation pristupa kao spoja merenja, obrade podataka, modelovanja i interpretacij
Radio Galaksija #206: Šta je teorijska fizika danas? (dr Mihailo Čubrović) [20-01-2026]
U ovoj epizodi Radio Galaksije bavimo se pitanjem šta je teorijska fizika danas — ne kao zbir gotovih teorija, već kao način mišljenja, građenja znanja i nošenja sa neobjašnjenim fenomenima. Umesto priče o "konačnim odgovorima", razgovor vodimo kroz ideju teorije kao mreže modela, jezika i opisa, sa (relativno) jasno definisanim domenima važenja i ograničenjima.Gost epizode je dr Mihailo
Radio Galaksija #205: Hemija u galaksijama (dr Darko Donevski) [06-01-2026]
U ovoj epizodi bavili smo se pitanjem šta astrofizičari zapravo podrazumevaju kada govore o "hemiji u galaksijama" – i zašto je ona daleko više od sporednog detalja u priči o kosmičkoj evoluciji. Umesto galaksija kao zatvorenih sistema, razgovor smo vodili kroz sliku galaksija kao otvorenih, dinamičnih sistema u stalnoj razmeni gasa, metala i prašine sa okolinom.Gost epizode bio je dr Da
Radio Galaksija #204: Um i jezik (prof. dr Dušica Filipović Đurđević) [23-12-2025]
U ovoj epizodi pitamo se šta se zapravo dešava u našem umu dok koristimo jezik – dok smišljamo i izgovaramo jednu sasvim običnu rečenicu, dok biramo reči, prepoznajemo značenja, menjamo pismo ili jezik. Umesto da jezik posmatramo samo kao skup gramatičkih pravila, gledamo ga kao deo kognitivnog sistema: nešto što je čvrsto vezano za pamćenje, pažnju, emocije, čula i iskustvo.Gošća: prof. dr Dušica
Radio Galaksija #203: Geodinamičko modelovanje Balkana (Nikola Stanković) [09-12-2025]
U ovoj epizodi silazimo desetinama i stotinama kilometara ispod naših nogu i pitamo se: kako uopšte znamo kako je Balkan izgledao pre 100 (ili više) miliona godina? Pričamo o geodinamičkom modelovanju – načinu da spojimo fiziku, geologiju i računare kako bismo rekonstruisali zatvaranje okeana, nastanak planina, magmatizam i napone koji i danas proizvode zemljotrese.Gost: Nikola Stanković, geofizič
Radio Galaksija #202: Klimatske promene i zdravlje (dr Suzana Blesić) [25-11-2025]
U ovoj epizodi ulazimo u složen i fascinantan svet u kome se klima, ekologija i ljudsko zdravlje spajaju u jedinstven sistem. Klimatske promene nisu samo topliji dani — one menjaju kretanje patogena, širenje vektora zaraza, sastav vode koju pijemo, vazduha koji dišemo i mikroba koji nas čuvaju (ili ugrožavaju).Gošća: dr Suzana Blesić, fizičarka koja već decenijama modeluje obrasce u zdravlju, klim
Radio Galaksija #201: Čovek i njegovi mikrobi (dr Ana Đorđević) [11-11-2025]
Da li smo zapravo jedno biće — ili ekosistem na dve noge?U ovoj epizodi Radio Galaksije razgovaramo o mikrobiomu, "zaboravljenom organu" koji duboko oblikuje naše zdravlje. Kroz istoriju od Levenhuka i Pastera do savremene nauke, prelazimo put od borbe protiv mikroba do saveza sa njima.Gošća nam je dr Ana Đorđević sa Instituta za biološka istraživanja „Siniša Stanković“ (IBISS), a povod
Radio Galaksija #200: Arheologija ljudskih ostataka (dr Nataša Šarkić) [08-07-2025]
U ovoj epizodi Radio Galaksije razgovarali smo o bioarheologiji i osteologiji – naučnim disciplinama koje proučavaju ljudske skelete sa arheoloških nalazišta kako bi rekonstruisale živote, zdravlje i društvene okolnosti ljudi iz prošlih epoha.Naša gošća je dr Nataša Šarkić, bioarheološkinja i osnivačica organizacije Aita Bioarcheology iz Barselone, koja ove godine vodi i međunarodni letnji osteolo
Radio Galaksija #199: Morska biologija (Jana Pažin) [13-05-2025]
More je ogromno, neistraženo i ključno za život na Zemlji. U njemu se kriju čitavi svetovi — koralni gradovi, dubokomorski organizmi, mangrove šume, okeanske struje i mreže života koje povezuju klimatske i biološke sisteme planete. U ovoj epizodi razgovarali smo o morskoj biologiji: nauci o životu u okeanu. Naša gošća bila je Jana Pažin, naša morska biološkinja iz Milana, članica MaRHE centra za i
Radio Galaksija #198: Kosmička mikrotalasna pozadina (dr Milan M. Ćirković, prof. dr Slobodan Perović) [08-04-2025]
Kosmička mikrotalasna pozadina (CMB) predstavlja jedan od ključnih oslonaca savremene kosmologije – posmatračku potvrdu teorije Velikog praska i izvor informacija o najranijim epohama Svemira. Međutim, istorija njenog otkrića i epistemološki status koje to zračenje ima u savremenoj nauci daleko su složeniji nego što to sugeriše udžbenička naracija. U ovoj epizodi Radio Galaksije pričamo upravo o t
Radio Galaksija #197: Genetika i ponašanje ptica (dr Vladimir Jovanović) [25-03-2025]
U ovoj epizodi istražujemo kako geni oblikuju ponašanje kod ptica, i kako samo jedan gen može promeniti sve – od nivoa hormona, preko izgleda, pa do strategije parenja.Naš sagovornik je dr Vladimir Jovanović, biolog i istraživač sa Freie Univerziteta u Berlinu, koji je sa kolegama nedavno objavio rad u časopisu Science, o izuzetnom primeru ponašajnog polimorfizma kod ptice sprudnik ubojica (Philom
Radio Galaksija #196: Prašina u atmosferi (dr Luka Ilić) [10-12-2024]
Tema ove epizode bilo je istraživanje prašine u atmosferi iz perspektive fizičara, meteorologa, klimatologa... Gost je bio dr Luka Ilić iz Barcelona Supercomputing Centra. Govorili smo o atmosferskoj prašini, pre svega o onoj koja potiče od prirodnih izvora poput pustinja, o tome kako se fizičari bave modelovanjem transporta prašine kroz atmosferu, osnovnim karakteristikama, mineralogiji pustinjsk
Radio Galaksija #195: Ekstremni klimatski događaji (Irida Lazić, Milica Tošić, Darko Savić) [14-05-2024]
U ovoj epizodi smo razgovarali o ekstremnoj klimi, o ekstremnim klimatskim događajima, o ekstremnim vremenskim događajima, i tome kako ih istražuju istraživači sa Instituta za meteorologiju na Fizičkom fakultetu Univerziteta u Beogradu. Gosti su istraživači sa projekta EXTREMES: Irida Lazić, Milica Tošić i Darko Savić. Pričali smo o tome kako se istražuju klimatski trendovi, kako se definiše norma
Radio Galaksija #194: Zbogom, Aresibo! (dr Marko Stalevski) [09-04-2024]
Ova epizoda je drugačija od ostalih! Naš drugar, astrofizičar i pesnik, dr Marko Stalevski, nedavno je objavio zbirku pesama pod nazivom "Tragovi kočenja" (NoRules izdavaštvo) u kojoj jedno od centralnih mesta igra pesma "Zbogom, Aresibo", inspirisana i posvećena velikom radio teleskopu/opservatoriji Aresibo u Portoriku, koja je u decembru 2020. godine pretrpeo fatalnu nesreću
Radio Galaksija #193: Ljudska evoluciona bihejvioralna ekologija (dr Janko Međedović) [12-03-2024]
Da li ste se ikada zapitali da li ljudsko ponašanje podleže evolucionim mehanizmima kao i sve ostale ljudske osobine? U ovoj epizodi pričamo o bihejvioralnoj ekologiji i evoluciji, o tome kako je ljudsko ponašanje oblikovano dalekom prošlošću, genetikom i našom trenutnom sredinom. Gost je dr Janko Međedović sa Instituta za kriminološka i sociološka istraživanja i Fakultet za medije i komunikacije
Radio Galaksija #192: Genetičke mutacije (dr Vladimir Jovanović) [27-02-2024]
U ovoj epizodi smo pričali o genetičkim mutacijma, kako genskim, tako i hromozomskim, a gost je bio dr Vladimir Jovanović sa Freie Universitat iz Berlina. Support the showViše o Radio Galaksiji, kao i mnoge druge sadržaje, možete naći na našem sajtu: https://radiogalaksija.rs. A ako volite ovo što radimo i želite da pomognete, potražite više informacija o tome kako to možete da uradite nalazi se o
Radio Galaksija #191: Veliki jezički modeli i računarska lingvistika (doc. dr Tanja Samardžić) [30-01-2024]
U novoj i prvoj ovogodišnjoj epizodi pričamo o računarskoj lingvistici, o tome kako se u lingvistici uz pomoć računara naučnici bave jezikom u najfundamentalnijem (ali i praktičnom) smislu, a sve to u svetlu razvoja velikih jezičkih modela (Large Langugage Models, LLMs) za koje smo svi čuli tokom poslednjih par godina. Gošća je doc. dr Tanja Samardžić, naša računarska lingvistkinja koja radi na Un
Radio Galaksija #190: Paleontologija i izumiranja vrsta (prof. dr Nevenka Đerić) [14-11-2023]
U ovoj epizodi pričamo o istraživanju fosila i izumiranjima vrsta! Gošća je prof. dr Nevenka Đerić sa Katedre za paleontologiju Rudarsko-geološkog fakulteta Univerziteta u Beogradu! Pričali smo o tome šta je paleontologija, šta su fosili, kako nastaju, kako se pronalaze, zašto je sedimentologija bitna za paleontologiju, itd. Razgovarali smo o tome šta se podrazumeva pod vrstom u paleontologiji, ka
Radio Galaksija #189: Fizika oblaka (Darko Savić) [24-10-2023]
O tome kako se meteorolozi bave oblacima u ovoj epizodi smo razgovarali sa Darkom Savićem sa Instituta za meteorologiju Fizičkog fakulteta u Beogradu. Šta su oblaci, kako nastaju, od čega se sastoje, kakvi sve tipovi oblaka postoje, kako ih istražujemo, kako su i kada otpočela meteorološka istraživanja oblaka? Kako modelujemo oblačne sisteme od najmanjih skala na kojima se dešavaju procesi kojima
Radio Galaksija #188: Veštačka inteligencija i kauzalno objašnjenje (dr Marko Tešić) [10-10-2023]
Gost u ovoj epizodi Radio Galaksije je dr Marko Tešić, iz Leverhulme Centra za budućnost inteligencije Univerziteta Kembridž u Velikoj Britaniji (Leverhulme Centre for the Future of Intelligence, University of Cambridge). Pričali smo o uzročnosti, o protivčinjeničnim objašnjenjima, o kauzalnim objašnjenjima, a sve to kada je u pitanju oblast interpretabilne veštačke inteligencije (na engleskom: i
Radio Galaksija #187: Kvantni haos (dr Mihailo Čubrović) [03-10-2023]
U ovoj epizodi nastavljamo priču iz prethodne epizode. Pričamo o kvantnom haosu, a gost je ponovo dr Mihailo Čubrović sa Instituta za fiziku Beograd. Podsećamo se šta je haos, kao i kako je nastala kvantna mehanika, šta su osnovni principi kvantne mehanike i zašto je važno da pričamo o kvantovanju, a pogotovo o kvantovanju/kvantizaciji dejstva i kako to vodi do kvantnog haosa.Pričali smo o teoriji
Radio Galaksija #186: Teorija haosa u fizici (dr Mihailo Čubrović) [26-09-2023]
U ovoj epizodi je gost bio dr Mihailo Čubrović sa Instituta za fiziku Beograd, a razgovarali smo o teoriji haosa u fizici. Ujedno, ovo je prva od dve epizode o haosu koju ćete moći da čujete. U ovoj epizodi smo pričali o haosu u klasičnoj fizici, a u sledećoj epizodi će biti reči o kvantnom haosu.Pričali smo o determinizmu i predvidljivosti, o istoriji teorije haosa, od Njutna preko Laplasa i Bolc
Radio Galaksija #185: Istorija atomske bombe (Slobodan Bubnjević) [25-07-2023]
U julu 1945. godine, prva atomska bomba eksplodirala je u pustinji u Novom Meksiku, a svega nekoliko dana nakon toga upotrebljena je kao oružje masovnog uništenja bombardovanjem dva grada u Japanu. Hirošima i Nagasaki postali su spomenici početka atomskog doba i borbe za nuklearno naoružanje. U narednim decenijama svet se promenio, a bogatu istoriju razvoja nuklearnog naoružanja, atomskih i vodoni
Radio Galaksija: Astronomski kamp Letenka (zvučni dokumentarac, 2023)
Na fruškogorskom Partizanskom putu, na oko 4 kilometara zapadno od Crvenog čota, najvišeg vrha Fruške gore, nalazi se jedno izletište na kom se preko 20 godina svakog jula okuplja veliki broj ljubitelja zvezdanog noćnog neba, astronomije, astronomskih posmatranja i astrofotografije. To izletište zove se Letenka, a ti susreti prijatelja i ljubitelja astronomije (i ne samo astronomije) poznati su po
Radio Galaksija #184: Marsotresi (prof. dr Katarina Miljković) [04-07-2023]
Pre nešto manje od pet godina, u novembru 2018. godine, NASA je uspešno spustila svoju misiju InSight na površinu planete Mars, misiju koju je na površini predstavljao lender sa seizmometrom i nekolicinom drugih instrumenata. Prvi put smo uspešno mogli da detektujemo seizmičke procese na Marsu -- marsotrese! U ovoj epizodi razgovaramo o seizmologiji na Marsu, pre svega iz perspektive InSight misij
Radio Galaksija #183: Svemirski teleskop Euklid (dr Darko Donevski) [20-06-2023]
Posle dosta vremena, dr Darko Donevski je ponovo u programu, a ovoga puta nam donosi vesti sa izvora istraživanja strukture na velikim skalama, tamne materije, tamne energije i raznih drugih pitanja iz kosmologije! Razgovarali smo o svemirskom teleskopu Euklid, koji će biti lansiran 1. jula 2023. godine, a s obzirom na to da je Darko kao istraživač deo ovog velikog konzorcijuma koji čini preko 200
Radio Galaksija #182: Paradoks informacije crnih rupa (dr Mihailo Čubrović) [13-06-2023]
U ovoj epizodi smo pričali o u neku ruku najdosadnijim objektima u Svemiru, ali u isto vreme i o najzanimljivijim problemima i najegzotičnijim koncepcijama u teorijskoj fizici. Pričali smo o crnim rupama i o problemu gubitka informacije prilikom "upadanja" u crnu rupu, o takozvanom paradoksu informacije crnih rupa u kontekstu kvantne teorije informacije. Gost je bio dr Mihailo Čubrović s
Radio Galaksija #181: Future of Particle Physics (Prof. John Ellis) [06-06-2023]
Yes, this episode is in English, for change! And with a good reason! Guest is professor John Ellis!During the LHCP (Large Hadron Collider Physics) Conference 2023, which was held in Belgrade few weeks ago, we had an opportunity to talk to professor John Ellis, one of the most prominent particle physicists who is active in the field of theoretical and experimental particle physics at CERN and other
Radio Galaksija #180: Molekularni oblaci u galaksijama (dr Ivana Bešlić) [30-05-2023]
U ovoj epizodi se bavimo međuzvezdanom materijom i to posebnim objektima međuzvezdane materije koje zovemo *molekularni oblaci*, a pre svega pričamo o tzv. džinovskim molekularnim oblacima (onima u kojima se rađaju zvezde, tako je!). Gošća Radio Galaksije je dr Ivana Bešlić, naša astrofizičarka sa Observatoire de Paris. U epizodi smo pričali o mnoštvu pitanja koja se tiču toga kako istražujemo međ
Radio Galaksija #179: Arheologija rimske svakodnevice (prof. dr Marko Janković) [16-05-2023]
Epizoda u kojoj smo pričali o životu u Rimskom Carstvu, sa naglaskom na kasnoantički i ranovizantijski period na prostorima Balkana, a iz perspektive arheologije i arheoloških istraživanja. Gost je bio prof. dr Marko Janković, vanredni profesor na Odeljenju za arheologiju Filozofskog fakulteta u Beogradu i rukovodilac projekta Remesiana Antiqua. Govorili smo o tome šta se podrazumeva pod antičkim
Radio Galaksija #178: Neo-Tetis, drevni okean na Balkanu (dr Ana Mladenović) [09-05-2023]
U ovoj epizodi se vraćamo desetinama miliona godina u prošlost područja na kom živimo i razgovaramo o okeanu/moru koje je postojalo na centralnom Balkanu, a koje savremeni geolozi zovu Neo-Tetis. Razgovaramo sa dr Anom Mladenović sa Rudarsko-geološkog fakulteta u Beogradu, našom strukturnom geološkinjom i geofizičarkom i jednom od članova tima projekta Recon Tethys, koji se bavi istraživanjima zat
Radio Galaksija #177: Uzročnost i priroda objašnjenja (dr Milan M. Ćirković) [25-04-2023]
U ovoj epizodi pričamo o uzročnosti i prirodi objašnjenja. Pokušaćemo da razjasnimo kakve sve vrste uzroka postoje i šta ima, a šta nema smisla nazivati objašnjenjem (u nauci, a i šire). Krećemo od Aristotela i njegova četiri tipa uzroka, a završavamo sa savremenom filozofijom nauke, pričaćemo o proksimalnim i distalnim uzrocima, o slučajnim događajima, a sve to uz mnoštvo primera iz raznih naučni
Radio Galaksija #176: Psihologija usvajanja jezika (dr Jelena Mirković) [04-04-2023]
U ovoj epizodi se vraćamo temi usvajanja jezika, ali kroz perspektivu psihologije i psiholingvistike! Gošća je prof. dr Jelena Mirković sa York St John University iz Velike Britanije, koja se bavi psihologijom usvajanja/učenja i korišćenja jezika. Pričali smo o psiholingvistici, o psihologiji učenja, o usvajanju jezika i posebno o učenju i usvajanju gramatike, o tome šta sve utiče na usvajanje jez
Radio Galaksija #175: Geofizika okeanskog dna (dr Milena Marjanović) [21-03-2023]
Direktno sa izvora istraživanja okeanskog dna, u ovoj epizodi slušamo priče o marinskoj geofizici okeanskih grebena! Gošća je naša marinska geofizičarka dr Milena Marjanović sa Institut de Physique du Globe de Paris, javlja nam se iz Francuske, a pričali smo o raznim temama vezanim za istraživanja okeanskog dna, tektonike ploča, geofiziku i rad na velikim okeanskim istraživačkim brodovima. Pričali
Radio Galaksija #174: Teorije struna (dr Mihailo Čubrović) [14-03-2023]
Idemo na najmanje moguće skale dužine/energije i na jednu od najapstraktnijih fizičkih teorija, ili, tačnije rečeno, skup fizičkih teorija -- pričamo o teorijama struna! Gost je dr Mihailo Čubrović sa Instituta za fiziku Beograd. Počinjemo od priče o objedinjavanju moderne fizike i potragom za teorijom svega, o problemima fizike hadrona, bootstrap programu i prvom pojavljivanju teorije struna i nj
Radio Galaksija #173: Psihologija odnosa ljudi i (ostalih) životinja (prof. dr Marija Branković) [07-03-2023]
U ovoj epizodi pričamo o tome kako se psihologija bavi odnosima između ljudi i (ostalih) životinja, a povod je to što je nedavno iz štampe u izdanju Fmk Knjige izašla istoimena knjiga psihološkinje prof. dr Marije Branković, "Psihologija odnosa ljudi i (ostalih) životinja". Gošća je autorka knjige, prof. dr Marija Branković, naučna saradnica na Institutu za filozofiju i društvenu teoriju
Radio Galaksija #172: Male boginje i Morbili virus (dr Emina Milošević) [28-02-2023]
Male boginje u 2023. godini? Zar protiv malih boginja (odnosno Morbili virusa) ne postoji efikasna vakcina i zar male boginje nisu maltene iskorenjene iz čovečanstva?Nažalost, uprkos jako efikasnoj i efektivnim kombinovanim vakcinana koje postoje decenijama unazad (MMR ili MMRV vakcine), nisu. Pritom, ne samo što nisu iskorenjene, nego su epidemije ponovo počele da se pojavljuju, jer je obuhvat va
Radio Galaksija #171: Arheozoologija i arheobotanika (Dimitrije Marković i Amalia Sabanov) [21-02-2023]
Dugo životinjski i biljni ostaci na arheološkim lokalitetima i u arheološkim istraživanjima nisu dobijali adekvatnu pažnju i nije se dovoljno shvatala vrednost koju imaju u jednoj celovitoj perspektivi koju daje arheologija kada se bavi životom u prošlosti. U ovoj epizodi smo pričali o mnogim zanimljivostima bioarheologije, a posebno arheozoologije i arheobotanike, odnosno arheologije životinja i
Radio Galaksija #170: Psihijatrija i depresija (dr Milutin Kostić) [14-02-2023]
Šta je psihijatrija i kako gleda na depresiju kao jedan od najučestalijih problema mentalnog zdravlja? Kako se uspostavlja dijagnoza depresije, šta su simptomi i na koji način je ovaj sistem uspostavljen, koje su mane i šta je razlika između "imam depresiju" i "imam dijagnozu depresije"? Gde je granica između tuge i depresije? Kako nastaje depresija i šta su uzroci? Kada patalo
Radio Galaksija #169: Psihologija vršnjačke saradnje (gosti: PEERSolvers tim) [31-01-2023]
U ovoj epizodi Radio Galaksije pričamo o vršnjačkoj saradnji i rešavanju problema kroz vršnjačku saradnju, a sve to u kontekstu obrazovanja i toga kako se psihologija obrazovanja bavi ovim pitanjima. Gosti su članovi istraživačkog tima projekta PEERSolvers, istraživači saradnici sa Odeljenja za psihologiju Filozofskog fakulteta u Beogradu: Kristina Mojović Zdravković, Tijana Nikitović i Jovan Ivan
Radio Galaksija #168: Antimaterija, drugi deo (dr Saša Dujko) [24-01-2023]
Drugi deo razgovora o antimateriji. Dr Saša Dujko sa Instituta za fiziku u ovoj epizodi govori o astrofizičkim izvorima antimaterije, konkretno pozitrona, o oblastima galaksije, astrofizičkim objektima i procesima važnim za fiziku pozitrona, govori o asimetriji barionske materije i antimaterije u Univerzumu i nekoliko potencijalnih rešenja ovog problema, a pričali smo i o konkretnijim istraživanji
Radio Galaksija #167: Antimaterija, prvi deo (dr Saša Dujko) [17-01-2023]
U ovoj epizodi smo razgovarali o otkriću antimaterije, o Dirakovoj jednačini i otkriću pozitrona, o kreiranju parova čestica-antičestica, o anihilaciji, pozitronijumu, egzotičnim atomima, o mnogobrojnim eksperimentima sa antimaterijom, sintezi i spektroskopiji atoma antivodonika, detekciji antimaterije na Međunarodnoj svemirskoj stanici, ali i nekim primerima antimaterije u popularnoj kulturi popu
Radio Galaksija #166: Okeani i klimatologija (prof. dr Vladimir Đurđević) [27-12-2022]
Tema ove epizode su okeani u kontekstu klimatologije, a pričali smo o ulozi koju okeani imaju kao deo klimatskog sistema Zemlje, o geološkoj/klimatološkoj istoriji okeana na Zemlji, o tome kako se klimatologija bavi okeanima, o različitim fizičkim, hemijskim i klimatološkim varijablama kojima opisujemo okeane, o dinamici fluida, modelovanju okeana, posmatranjima, merenjima i procenama različitih k
Radio Galaksija #165: Fermijev paradoks i Velika tišina (dr Milan M. Ćirković) [20-12-2022]
Da li postoje vanzemaljci? Da li postoji (inteligentan) život na drugim mestima u Svemiru? Da li smo sami u Svemiru? Ako postoji toliko mnogo mesta u našem prostorno-vremenski bliskom Svemiru, kako to da još uvek nismo naišli na tragove ili ostatke postojanja "vanzemaljaca" i "vanzemaljskih civilizacija"? Ili, u još poznatijoj i kratkoj formulaciji: gde su svi? Ovo je u suštini
Radio Galaksija #164: Neandertalci i arheologija paleolita (prof. dr Dušan Mihailović) [13-12-2022]
Tema ove epizode je široka, pričamo o neandertalcima i arheološkim istraživanjima paleolita, pogotovo na području centralnog Balkana i u Srbiji. Genetička istraživanja su nedvosmisleno pokazala da je u paleolitu bilo mešanja između anatomski savremenih ljudi (Homo Sapiens) i neandertalaca (Homo Neanderthalis), i o tome možete čuti više u jednoj od prethodnih epizoda Rario Galaksije, ovde. Međutim,
Radio Galaksija #163: Meteorologija (prof. dr Vladimir Janković) [06-12-2022]
Meteorologija je, verovali ili ne, jako mlada kao nauka, ali ima veoma dugačku i zanimljivu istoriju. Od kad postoji poljoprivreda, ili mitovi o apokalipsi, velikom potopu, smakovima sveta i slično, postoji i potreba da se beleže nekakvi podaci o vremenu i vremenskim prilikama, te da se iz tih podataka zaključi nešto korisno za svakodnevni život ili, ponekad, da se odgovori na to večito pitanje &q
Radio Galaksija #162: Neurogenetika depresije (prof. dr Ana Milošević) [29-11-2022]
U ovoj epizodi nam je gošća bila prof. dr Ana Milošević, istraživačica iz Laboratorija za razvojne neuronauke i genetiku na Univerzitetu Rockefeller u Njujorku, i gostujuća profesorka na Odeljenju za psihologiju Fakulteta za medije i komunikacije u Beogradu.Ana se bavi depresijom i mnogim drugim mentalnim oboljenjima i neurodegenerativnim bolestima i sindromima, ali na ćelijskom i subćelijskom niv
Radio Galaksija #161: Mašinsko učenje u medicini (Ognjen Milićević) [22-11-2022]
U ovoj epizodi smo pričali o primenama mašinskog učenja u oblasti medicine i zdravstva, a gost je bio Ognjen Milićević, sa Instituta za medicinsku statistiku i informatiku Medicinskog fakulteta Univerziteta u Beogradu, bioinformatički istraživač u GenieUs Genomics i Machine Learning Tech Lead u kompaniji HTEC Group. Ognjen je takođe i kolega podcaster i ima svoj podcast Baš dobra priča.Pričali smo
Radio Galaksija #160: Evoluciona genetika čoveka (prof. dr Biljana Stojković) [15-11-2022]
U ovoj epizodi smo pričali o evoluciji ljudske vrste i srodnih grana drveta života, a sve to kroz prizmu evolucione genetike i u svetlu ovogodišnje Nobelove nagrade za fiziologiju i medicinu, koja je za "otkrića koja se tiču genoma izumrlih hominina i ljudske evolucije" dodeljena švedskom evolucionom genetičaru Svanteu Paabu. Gošća je bila prof. dr Biljana Stojković, redovna profesorka n
Radio Galaksija #159: Solarni teleskop DKIST (doc. dr Ivan Milić) [25-10-2022]
U ovoj epizodi pričali smo o solarnim teleskopima i posmatranju Sunca, kroz razgovor o najvećem solarnom teleskopu na svetu - teleskopu DKIST (Daniel K. Inouye Solar Telescope)!Gost je bio doc. dr Ivan Milić sa Katedre za astronomiju Matematičkog fakulteta u Beogradu i sa Astronomske opservatorije Beograd.Pričali smo o tome zašto i kako posmatramo Sunce, zašto nam je potreban ovakav ogroman telesk
Radio Galaksija #158: Genetika u medicini (prof. dr Katarina Zeljić) [18-10-2022]
U ovoj epizodi smo u gostima imali prof dr. Katarinu Zeljić, vanrednu profesorku sa Biološkog fakulteta Univerziteta u Beogradu, čija je oblast istraživanja i nastave (između ostalog) medicinska genetika.Sa Katarinom smo pričali o primenama (molekularne) genetike u medicini, pre svega u dijagnostici, tipovima genetičkih bolesti i sindroma, o tome kako naučnici i lekari analiziraju genetički materi
Radio Galaksija #157: Svemir na kosmološkim skalama (dr Marko Simonović) [27-09-2022]
U ovoj epizodi pričali smo o kosmologiji i strukturama na velikim skalama. Koliko su te skale velike i kako su predstavljene strukture? Koliko daleko u prostoru i vremenu možemo da posmatramo svemir?Govorili smo o teoriji kosmoloških fluktuacija i posmatranjima mikrotalasnog pozadinskog zračenja (CMB). Od toga šta su uopšte fluktuacije i kako ih otkrivamo, do ispitivanja njihovih uzroka. Koji proc
Radio Galaksija #156: Antropički princip (dr Milan M. Ćirković) [20-09-2022]
Ove godine smo slavili 80. rođendan Brendona Kartera, teorijskog fizičara koji je puno doprineo razvoju opšte teorije relativnosti, a posebno fizike crnih rupa. Njegova je čuvena teorema da "crne rupe nemaju dlake", na primer. Međutim, još jedan od njegovih velikih doprinosa nauci je čuveni ANTROPIČKI PRINCIP i skladno njemu, Karterov antropički argument. U ovoj epizodi smo pričali o ant
Radio Galaksija #155: Problemi savremene arheologije (prof. dr Monika Milosavljević) [13-09-2022]
Tema u ovoj epizodi ima mnogo, ali sve su zanimljive metodološke crtice o arheologiji i metodu u arheologiji, pogotovo u kontekstu arheologije danas. O tome šta je arheologija i kako izgleda baviti se arheologijom, šta su dobre, a šta loše prakse, koliko je i na koji način važan kontekst u arheološkim istraživanjima, kakvi su izazovi razumevanja ideološke obojenosti istraživanja u arheologiji, kak
Radio Galaksija #154: Tamna materija (Jovana Petrović) [05-07-2022]
Šta je tamna materija? Kako je otkrivena? Kako su još krajem 19. veka Lord Kelvin i Poenkare došli do prvih ideja da postoji nedostajuća masa u svemiru koju ne vidimo, a koja nam je neophodna da bismo opisali kretanja zvezda? Šta su rotacione krive galaksija i kako smo na osnovu posmatranja brzina kretanja zvezda u galaksijama zaključili da galaksijama nedostaje masa? Kako je na osnovu upoređivanj
Radio Galaksija #153: Hardver i softver u Svemiru II (Uroš Milićev i Stevan Golubović) [28-06-2022]
U ovoj epizodi nastavljamo sa pričom o razvoju hardvera i softvera i primenama u svemirskoj industriji. Prošli put smo pričali o Apolo programu, a ovde se priča nastavlja razgovorom o o komunikaciji u svemiru, enkripiciji i dekripciji signala u svemiru, o nekim od najzanimljivijih bug-ova u hardversko-softverskim sistemima na svemirskim misijama i o savremenoj tehnologiji i pristupima koji se kori
Radio Galaksija #152: Hardver i softver u Svemiru I (Uroš Milićev i Stevan Golubović) [21-06-2022]
U ovoj i narednoj epizodu možete čuti malo više o tehnologiji u Svemiru! Epizode su posvećene hardveru i softveru u svemirskoj industriji, posebno u industriji letova i svemirskih misija. Gosti bili su Uroš Milićev i Stevan Golubović, a u ovom, prvom delu, moći ćete da čujete kako se razvio Apolo program u kontekstu razvoja hardvera i softvera, kakve probleme sa sobom nosi slanje instrumentacije u
Radio Galaksija #151: Zmije Balkana (Margareta Lakušić i Vukašin Bjelica) [14-06-2022]
Plašimo ih se jer ih ne razumemo, a da bismo to promenili, u ovoj epizodi su nam gosti bili Margareta Lakušić i Vukašin Bjelica, biolozi koji se bave istraživanjem zmija Balkana. Margareta se na doktorskim studijama u okviru Istraživačkog centra za biodiverzitet i genetiku na Univerzitetu u Portu (Portugal) bavi otrovima i otrovnim zmijama sa područja Balkana, a Vukašin se na Biološkom fakultetu u
Danilo Kiš: "Čas anatomije" [Jedan pisac, jedna knjiga! / S01E43 / 16-12-2009]
| Epizoda 43 | 16-12-2009 Pisac: Danilo KišKnjiga: Čas anatomijeO knjizi je govorio dr Milan M. Ćirković, a emisiju je vodila Marija Nikolić.Emisija je premijerno emitovana na Novom Radio Beogradu.***"Jedan pisac, jedna knjiga!" je rubrika koja je bila poslednji segment emisije "Radio Galaksija", posvećen približavanju književosti (a kasnije i popularno naučnim i filozofskim kn
Jorgos Seferis: "Mitska istorija i druge pesme" [Jedan pisac, jedna knjiga! / S01E42 / 02-12-2009] (nedostaje kraj)
| Epizoda 42 | 02-12-2009 Pisac: Jorgos SeferisKnjiga: Mitska istorija i druge pesmeO knjizi je govorio dr Milan M. Ćirković, a emisiju je vodila Marija Nikolić.Emisija je premijerno emitovana na Novom Radio Beogradu.***"Jedan pisac, jedna knjiga!" je rubrika koja je bila poslednji segment emisije "Radio Galaksija", posvećen približavanju književosti (a kasnije i popularno nauč
Edgar Alan Po: "Avanture Artura Gordona Pima" [Jedan pisac, jedna knjiga! / S01E41 / 2009]
| Epizoda 41 | 2009 Pisac: Edgar Alan PoKnjiga: Avanture Artura Gordona PimaO knjizi je govorio dr Milan M. Ćirković, a emisiju je vodila Marija Nikolić.Emisija je premijerno emitovana na Novom Radio Beogradu.***"Jedan pisac, jedna knjiga!" je rubrika koja je bila poslednji segment emisije "Radio Galaksija", posvećen približavanju književosti (a kasnije i popularno naučnim i fi
Vilijem S. Barouz: "Goli ručak" [Jedan pisac, jedna knjiga! / S01E40 / 11-11-2009] (nedostaje kraj)
| Epizoda 40 | 11-11-2009 Pisac: Vilijem S. BarouzKnjiga: Goli ručakO knjizi je govorio dr Milan M. Ćirković, a emisiju je vodila Marija Nikolić.Emisija je premijerno emitovana na Novom Radio Beogradu.***"Jedan pisac, jedna knjiga!" je rubrika koja je bila poslednji segment emisije "Radio Galaksija", posvećen približavanju književosti (a kasnije i popularno naučnim i filozofski
Žerar Klajn: "Gospodari rata" [Jedan pisac, jedna knjiga! / S01E39 / 03-11-2009]
| Epizoda 39 | 03-11-2009 Pisac: Žerar KlajnKnjiga: Gospodari rataO knjizi je govorio dr Milan M. Ćirković, a emisiju je vodila Marija Nikolić.Emisija je premijerno emitovana na Novom Radio Beogradu.***"Jedan pisac, jedna knjiga!" je rubrika koja je bila poslednji segment emisije "Radio Galaksija", posvećen približavanju književosti (a kasnije i popularno naučnim i filozofskim
Džordž Orvel: "Zašto pišem i drugi eseji" [Jedan pisac, jedna knjiga! / S01E38 / 20-10-2009]
| Epizoda 38 | 30-10-2009 Pisac: Džordž OrvelKnjiga: Zašto pišem i drugi esejiO knjizi je govorio dr Milan M. Ćirković, a emisiju je vodila Marija Nikolić.Emisija je premijerno emitovana na Novom Radio Beogradu.***"Jedan pisac, jedna knjiga!" je rubrika koja je bila poslednji segment emisije "Radio Galaksija", posvećen približavanju književosti (a kasnije i popularno naučnim i
Andre Žid: "Tezej" [Jedan pisac, jedna knjiga! / S01E37 / 30-09-2009]
| Epizoda 37 | 30-09-2009 Pisac: Andre ŽidKnjiga: TezejO knjizi je govorio dr Milan M. Ćirković, a emisiju je vodila Marija Nikolić.Emisija je premijerno emitovana na Novom Radio Beogradu.***"Jedan pisac, jedna knjiga!" je rubrika koja je bila poslednji segment emisije "Radio Galaksija", posvećen približavanju književosti (a kasnije i popularno naučnim i filozofskim knjigama) s
Den Simons: "Hiperion" [Jedan pisac, jedna knjiga! / S01E36 / 23-09-2009]
| Epizoda 36 | 23-09-2009 Pisac: Den SimonsKnjiga: HiperionO knjizi je govorio dr Milan M. Ćirković, a emisiju je vodila Marija Nikolić.Emisija je premijerno emitovana na Novom Radio Beogradu.***"Jedan pisac, jedna knjiga!" je rubrika koja je bila poslednji segment emisije "Radio Galaksija", posvećen približavanju književosti (a kasnije i popularno naučnim i filozofskim knjigam
Jurij Dombrovski: "Čuvar starina" [Jedan pisac, jedna knjiga! / S01E35 / 2009]
| Epizoda 35 | 2009 Pisac: Jurij DombrovskiKnjiga: Čuvar starinaO knjizi je govorio dr Milan M. Ćirković, a emisiju je vodila Marija Nikolić.Emisija je premijerno emitovana na Novom Radio Beogradu.***"Jedan pisac, jedna knjiga!" je rubrika koja je bila poslednji segment emisije "Radio Galaksija", posvećen približavanju književosti (a kasnije i popularno naučnim i filozofskim kn
Augusto Roa Bastos: "Ja, vrhovni" [Jedan pisac, jedna knjiga! / S01E34 / 2009]
| Epizoda 34 | 2009 Pisac: Augusto Roa BastosKnjiga: Ja, vrhovniO knjizi je govorio dr Milan M. Ćirković, a emisiju su vodili Marija Nikolić i Nesim Hrvanović.Emisija je premijerno emitovana na Novom Radio Beogradu.***"Jedan pisac, jedna knjiga!" je rubrika koja je bila poslednji segment emisije "Radio Galaksija", posvećen približavanju književosti (a kasnije i popularno naučni
Horhe Luis Borges: "Priručnik fantastične zoologije" [Jedan pisac, jedna knjiga! / S01E33 / 2009]
| Epizoda 33 | 2009 Pisac: Horhe Luis BorhesKnjiga: Priručnik fantastične zoologijeO knjizi je govorio dr Milan M. Ćirković, a emisiju su vodili Marija Nikolić i Nesim Hrvanović.Emisija je premijerno emitovana na Novom Radio Beogradu.***"Jedan pisac, jedna knjiga!" je rubrika koja je bila poslednji segment emisije "Radio Galaksija", posvećen približavanju književosti (a kasnije
Džejms Bliš: "Zvezdane spore" [Jedan pisac, jedna knjiga! / S01E32 / 2009]
| Epizoda 32 | 2009 Pisac: Džejms BlišKnjiga: Zvezdane sporeO knjizi je govorio dr Milan M. Ćirković, a emisiju je vodio Nesim Hrvanović.Emisija je premijerno emitovana na Novom Radio Beogradu.***"Jedan pisac, jedna knjiga!" je rubrika koja je bila poslednji segment emisije "Radio Galaksija", posvećen približavanju književosti (a kasnije i popularno naučnim i filozofskim knjiga
Herman Broh: "Vergilijeva smrt" [Jedan pisac, jedna knjiga! / S01E31 / 2009]
| Epizoda 31 | 2009 Pisac: Herman BrohKnjiga: Vergilijeva smrtO knjizi je govorio dr Milan M. Ćirković, a emisiju je vodila Marija Nikolić.Emisija je premijerno emitovana na Novom Radio Beogradu.***"Jedan pisac, jedna knjiga!" je rubrika koja je bila poslednji segment emisije "Radio Galaksija", posvećen približavanju književosti (a kasnije i popularno naučnim i filozofskim knji
Huan Karlos Oneti: "Brodogradilište" [Jedan pisac, jedna knjiga! / S01E30 / 17-06-2009]
| Epizoda 30 | 17-06-2009 Pisac: Huan Karlos OnetiKnjiga: BrodogradilišteO knjizi je govorio dr Milan M. Ćirković, a emisiju su vodili Marija Nikolić i Nesim Hrvanović.Emisija je premijerno emitovana na Novom Radio Beogradu.***"Jedan pisac, jedna knjiga!" je rubrika koja je bila poslednji segment emisije "Radio Galaksija", posvećen približavanju književosti (a kasnije i popular
Česlav Miloš: "Zarobljeni um" [Jedan pisac, jedna knjiga! / S01E29 / 10-06-2009]
| Epizoda 29 | 10-06-2009 Pisac: Česlav MilošKnjiga: Zarobljeni umO knjizi je govorio dr Milan M. Ćirković, a emisiju su vodili Marija Nikolić i Nesim Hrvanović.Emisija je premijerno emitovana na Novom Radio Beogradu.***"Jedan pisac, jedna knjiga!" je rubrika koja je bila poslednji segment emisije "Radio Galaksija", posvećen približavanju književosti (a kasnije i popularno nauč
Margaret Jursenar, "Hadrijanovi memoari" [Jedan pisac, jedna knjiga! / S01E27 / 20-05-2009] (nedostaje kraj)
| Epizoda 27 | 20-05-2009 Pisac: Margaret JursenarKnjiga: Hadrijanovi memoariO knjizi je govorio dr Milan M. Ćirković, a emisiju su vodili Marija Nikolić i Nesim Hrvanović.Emisija je premijerno emitovana na Novom Radio Beogradu.***"Jedan pisac, jedna knjiga!" je rubrika koja je bila poslednji segment emisije "Radio Galaksija", posvećen približavanju književosti (a kasnije i pop
Kurt Vonegat: "Kolevka za macu" [Jedan pisac, jedna knjiga! / S01E26 / 13-05-2009]
| Epizoda 26 | 13-05-2009 Pisac: Kurt VonegatKnjiga: Kolevka za macuO knjizi je govorio dr Milan M. Ćirković, a emisiju su vodili Marija Nikolić i Nesim Hrvanović.Emisija je premijerno emitovana na Novom Radio Beogradu.***"Jedan pisac, jedna knjiga!" je rubrika koja je bila poslednji segment emisije "Radio Galaksija", posvećen približavanju književosti (a kasnije i popularno na
Džon Banvil: "Knjiga dokaza" [Jedan pisac, jedna knjiga! / S01E25 / 06-05-2009] (nedostaje kraj)
| Epizoda 25 | 06-05-2009 Pisac: Džon BanvilKnjiga: Knjiga dokazaO knjizi je govorio dr Milan M. Ćirković, a emisiju je vodila Marija Nikolić.Emisija je premijerno emitovana na Novom Radio Beogradu.***"Jedan pisac, jedna knjiga!" je rubrika koja je bila poslednji segment emisije "Radio Galaksija", posvećen približavanju književosti (a kasnije i popularno naučnim i filozofskim k
Alejo Carpentier y Valmont: "Pribežište u metodi" [Jedan pisac, jedna knjiga! / S01E24 / 29-04-2009]
| Epizoda 24 | 29-04-2009 Pisac: Alejo Carpentier y ValmontKnjiga: Pribežište u metodiO knjizi je govorio dr Milan M. Ćirković, a emisiju su vodili Marija Nikolić i Nesim Hrvanović.Emisija je premijerno emitovana na Novom Radio Beogradu.***"Jedan pisac, jedna knjiga!" je rubrika koja je bila poslednji segment emisije "Radio Galaksija", posvećen približavanju književosti (a kasn
Ernesto Kardenal: "Psalmi" [Jedan pisac, jedna knjiga! / S01E23 / 15-04-2009]
| Epizoda 23 | 15-04-2009 Pisac: Ernesto KardenalKnjiga: PsalmiO knjizi je govorio dr Milan M. Ćirković, a emisiju su vodili Marija Nikolić i Nesim Hrvanović.Emisija je premijerno emitovana na Novom Radio Beogradu.***"Jedan pisac, jedna knjiga!" je rubrika koja je bila poslednji segment emisije "Radio Galaksija", posvećen približavanju književosti (a kasnije i popularno naučnim
Jevgenij Zamjatin: "Bič Božji" [Jedan pisac, jedna knjiga! / S01E22 / 08-04-2009]
| Epizoda 22 | 08-04-2009 Pisac: Jevgenij ZamjatinKnjiga: Bič BožjiO knjizi je govorio dr Milan M. Ćirković, a emisiju je vodila Marija Nikolić.Emisija je premijerno emitovana na Novom Radio Beogradu.***"Jedan pisac, jedna knjiga!" je rubrika koja je bila poslednji segment emisije "Radio Galaksija", posvećen približavanju književosti (a kasnije i popularno naučnim i filozofskim
Zoran Živković: "Enciklopedija naučne fantastike" [Jedan pisac, jedna knjiga! / S01E21 / 25-03-2009] (nedostaje kraj)
| Epizoda 21 | 25-03-2009 Pisac: Zoran ŽivkovićKnjiga: Enciklopedija naučne fantastikeO knjizi je govorio dr Milan M. Ćirković, a emisiju je vodio Milutin Petrović.Emisija je premijerno emitovana na Novom Radio Beogradu.Pošto kraj segmenta nepovratno nedostaje, ukoliko želite da saznate više o naučnoj fantastici od Zorana Živkovića, možete poslušati ovu epizodu Radio Galaksije u kojoj smo ga ugost
